De mens houdt van duidelijkheid maar vaak is er geen zwart/wit antwoord helaas.
Mensen bekijken keuzes meestal zwart wit. Maar het afleggen van een Camino is net als het leven, er zit met name heel veel grijs tussen twee uitersten. Je moet zelf blijven nadenken, de situatie op dat moment bekijken en doen wat goed voelt voor jezelf (zonder anderen te kwetsen of te benadelen).
De vraag over de Camino reserveren of niet reserveren?, kan ik dan ook niet in 5 regels beantwoorden. En de uitleg vervuilt zich onvermijdelijk met de lelijkste discussie van allemaal: wie is de echte pelgrim…
De Camino Reserveren of niet Reserveren?
De toenemende drukte op de Camino Francés en Camino Portugues
Het is duidelijk: de Camino Francés en Camino Portugues zijn drukker dan ooit. Duizenden pelgrims ervaren de stijgende aantallen en gaan daar elk op hun eigen manier mee om. Sommigen reserveren hun overnachtingen, anderen niet. Sommigen delen hun ervaringen online, anderen lopen hun tocht in stilte.
En dan zijn er nog degenen die hun mening wat minder genuanceerd uiten op sociale media—pelgrims die anderen veroordelen omdat ze volgens hen “minder echte” pelgrims zijn. Dit soort uitspraken maken me verdrietig. Want laten we eerlijk zijn: de Camino is er voor iedereen, niet alleen voor één type pelgrim.
Waarom op de Camino reserveren steeds gebruikelijker wordt
Op de Camino reserveren lijkt steeds normaler te worden, vooral sinds corona. In 2022 was reserveren de norm. In 2023 konden pelgrims uit verschillende landen voor het eerst weer vrij reizen, en dat had gevolgen voor de drukte. In mei wordt het hectischer, want dan voegen ook de Spanjaarden zich bij de pelgrims—veel van hen grijpen de kans om een lang weekend of een paar vrije dagen op de Camino door te brengen.
Vraag maar eens na in Spaanse Facebook groepen: op de camino reserveren is vrij normaal, tenzij je alleen overnacht in de gemeentelijke en parochiale pelgrimsherbergen.
Maar wat écht bijdraagt aan het reserveringsgedrag? Sociale media en nieuwssites die in komkommertijd toeslaan met sensatie-berichten (om vervolgens meer volgers te trekken op sociale media). Ik denk terug aan de echte komkommertijd: Het Obradoiroplein in Corona tijd…
Sociale media: Een selffulfilling prophecy
Veel beginnende pelgrims vrezen dat ze geen slaapplek zullen vinden, en dat sneeuwbaleffect zie je jaarlijks terug. Zodra een paar berichten verschijnen met waarschuwingen over volle herbergen, begint een kettingreactie: meer pelgrims gaan op de Camino reserveren, waardoor de vraag stijgt, en daardoor wórden herbergen daadwerkelijk sneller volgeboekt. Een vicieuze cirkel, vooral op de Camino Francés.
Statistieken vertellen niet het hele verhaal
De cijfers van het pelgrimskantoor geven een indicatie, maar vertellen niet alles:
📌 Pelgrims registreren hun Compostela’s op de dag van uitgifte, wat niets zegt over de werkelijke drukte onderweg.
📌Lang niet alle pelgrims registreren zich in Santiago.
📌 Niet alle pelgrims lopen hun Camino in één keer; sommigen doen een deel en komen later terug.
📌 Grote groepen, solo-reizigers, hotelgangers, rugzakpelgrims—ze worden allemaal geregistreerd, maar hun reisstijl verschilt enorm.
Wat wél duidelijk is: in juni zien we vaak een dip in het aantal vertrekkende pelgrims vanuit Saint-Jean-Pied-de-Port—waarschijnlijk omdat velen de hitte willen vermijden.
De impact van online discussie op de pelgrimsroutes
Het interessante? De Camino Francés verliest jaarlijks pelgrims. In 2019 werd gesproken over een afname van bijna 20%. Dit jaar (2025) is er zelfs een onderzoek gestart door de Spaanse Camino Federatie naar de achterliggende redenen van de jaarlijkse afname.
Waarom? Omdat veel mensen kiezen voor een andere Camino, zoals bijvoorbeeld de Camino del Norte puur vanwege het idee dat de Francés “te druk” is. Maar laten we eerlijk zijn—het is geen Vierdaagse. Die reputatie is deels ontstaan door het constante praten over de drukte.
Als je aan ervaren pelgrims vraagt of het druk kan zijn, zeggen ze ja, heel erg soms. En als je ze vervolgens vraagt: Welke Camino zou je me aanraden om als eerste Camino te lopen? Dan zullen ze volmondig ‘De Camino Francés’ roepen.
De Camino is méér dan een pelgrimstocht
De Camino is tegenwoordig een culturele bestemming, een plek die mensen trekt om allerlei redenen:
✔ De traditionele pelgrim die op zoek is naar bezinning. De Camino reserveren doet geen afbreuk.
✔ De pelgrim met een aandoening —bijvoorbeeld iemand die kanker overleefde of nierpatiënt is en nu zijn Camino loopt met een ondersteunend team. De Camino reserveren is met een grotere groep gewoon handiger.
✔ De stressvrije pelgrim, die alles reserveert om volledig van zijn tocht te kunnen genieten. De Camino reserveren is iets wat hij of zij nog niet kan loslaten. Dat mag.
✔ De transcontinentale pelgrim, die de Camino combineert met een Europese vakantie. De Camino reserveren omdat je flink wat meer bagage bij hebt die je vooruit laat sturen is…. logisch.
Wat ik hiermee wil zeggen: niemand bepaalt hoe een ander de Camino zou moeten lopen. Het is een reis die zich aanpast aan jouw behoeften, jouw achtergrond, jouw manier van leven. En de Camino is van iedereen.
De Camino is niet overal hetzelfde
Het blijft een fabeltje dat de hele Camino overvol zou zijn. Op het ene traject kan het razend druk zijn, terwijl herbergen een paar kilometer verderop smachten naar gasten. Misschien zitten die pelgrims nu op de Camino del Norte, gezellig tussen de strandtoeristen… die ook gewoon hun bed gereserveerd hebben, op een Camino waar veel minder overnachtingsmogelijkheden zijn…
Wat is wél waar:
- de laatste 100 km van elke Camino is drukker dan het traject ervoor. In bepaalde periodes (feestdagen, Semana Santa/Pasen, Dag van de Arbeid, zomervakantie Spanjaarden) is de Camino reserveren wel handig.
- op de Camino Francés zit een bottleneck effect tussen Saint-Jean en Pamplona. De Camino reserveren is ook op dat deel gebruikelijk.
Tips om uit de drukte te stappen
Of deze tips bij je passen, bepaal je natuurlijk zelf. Maar als je worstelt met het vinden van een slaapplek, kunnen ze je zeker helpen.
1. Kies een minder bekende etappeplaats
Stop eerder dan normaal in een kleinere plaats die niet als standaard etappeplaats bekend staat. Maak je geen zorgen over je schema—je haalt het wel weer in. De Camino komt zoals hij komt.
2. Gebruik een vervoermiddel
Pak een stuk de bus naar een rustiger deel van de route. Historisch gezien was reizen per vervoermiddel in de Middeleeuwen heel gebruikelijk. Traditioneler kan bijna niet. Alleen je prestatiegerichte moderne brein moet even wennen. Maar geloof me: je kunt dit.
3. Reserveer als je stress wilt vermijden
Geen zin in onzekerheid? Reserveer dan de avond tevoren een bed in een privéherberg, pension of hotel. Niet iedereen heeft daar last van, maar jij wellicht wel, en dat is niet erg.
4. Speel flexibel met je route
Geen plek op de gewenste afstand? Loop meer of minder. Pak een taxi naar een rustiger gebied, of terug naar je oorspronkelijke punt. Moet je brein nog wennen aan ‘stukjes overslaan’? Neem de taxi terug naar waar je gebleven was. Simpel. Deden ze in de Middeleeuwen ook (maar dan met de paard en wagen taxi).
5. Stop met negativiteit
Negatieve berichten en oordelen over andere pelgrims helpen niemand. Jouw visie op een “echte pelgrim” doet er niet toe—iedereen loopt zijn eigen Camino.
Stel dat je een mede-pelgrim ziet die een taxi pakt en al in de herberg zit voordat jij aankomt. Vraag hem eens hoe het gaat. Misschien is er een reden voor zijn keuze die je verrast.
Wat kan de drukte op de Camino doorbreken?
Hoewel sommige dingen buiten onze controle vallen, kunnen we wél nadenken over oplossingen die de Camino Francés uit haar vicieuze cirkel halen.
1. Meer gemeentelijke herbergen zonder reservering
Gemeentelijke herbergen, liefst op kortere afstanden, kunnen pelgrims die op de bonnefooi lopen beter opvangen. Minder stress, minder haast, minder frustratie tussen reserverende en niet-reserverende pelgrims. In Galicië hebben ze dit goed voor elkaar. Nu de andere regio’s nog.
2. Meer donativo herbergen zonder reservering
Dit kunnen we zélf beïnvloeden: geef gul zodat deze herbergen blijven bestaan. Veel pelgrims geven niets of te weinig, waardoor ze steeds zeldzamer worden.
💰 Minimaal €10 voor slapen
🍽 Minimaal €10 voor avondeten
☕ Minimaal €5 voor ontbijt
Pay it forward, zodat de Camino zijn hart behoudt.
3. Bagagetransport beperken in niet-reserveerbare herbergen
In sommige Acogida Christiana-herbergen (sinds juni 2023) mogen geen koffers meer binnenkomen. Dat voorkomt dat pelgrims hun bagage vooruitsturen naar niet-reserveerbare accommodaties, en houdt die herbergen voor de rugzakpelgrims.
4. Grote touroperators weren in pelgrimsherbergen
De Camino is altijd commercieel geweest—bakkerijen, taxi’s, hotels, reisgidsen—dat hoort erbij. Basale commercie en pelgrimswegen zijn in symbiose ontstaan. Maar grote reisbureaus die bussen vol toeristen laten lopen, complete reispakketten verkopen (inclusief Compostela!) en een luxe Camino aanbieden? Dat heeft een andere impact.
Ze slapen vaak in hotels, dus veroorzaken ze het drukteprobleem niet direct. Maar soms reserveren ze toch goedkope privéherbergen, waardoor er minder plekken zijn voor zelfstandige pelgrims. Een regelwijziging zou kunnen helpen om de balans te herstellen.
Broederschap boven alles
Veel oplossingen liggen buiten onze macht. Maar er is één ding dat we wél kunnen controleren: hoe we met elkaar omgaan op de Camino. En wel of niet de Camino reserveren zou daar absoluut geen invloed op moeten hebben. Het is gewoon niet het probleem. Het gedrag van sommige mensen is het probleem.
Dat de inwoners langs de Camino last hebben van de drukte is niet omdat de pelgrims wel of niet gereserveerd hebben. Ze hebben last van de drukte omdat mensen zich niet gedragen.
✅ Gun anderen hun rust – Gedraag je niet alsof de Camino een kroegentocht is.
✅ Respecteer iedere pelgrim en inwoner – Iedereen loopt zijn eigen pad.
✅ Zoek oplossingen, geen schuldigen – Besef dat jij ook onderdeel bent van de drukte op dat moment.
✅ Help anderen op je pad – Vraag hoe het gaat, deel ervaringen, wees solidair.
En als we deze principes niet alleen op de Camino, maar ook thuis toepassen?
Misschien lossen we dan nog veel meer problemen op. 😉
Buen Camino!
