Normen en waarden op de Camino

Ze zijn basaal niet anders dan elders. Toch voel ik me geroepen om er weer eens aandacht aan te besteden. De laatste keer was alweer in 2019 zie ik. Er is veel veranderd in 4 jaar tijd. Steeds meer verhalen doen de ronde over agressie jegens hospitaleros en onaardige trekjes in de omgang met medepelgrims. De maatschappij verandert en de Camino verandert mee… Dit blog zal vast niet die personen bereiken waar de boodschap direct nut heeft. Ach, je hebt in ieder geval een link die je ze onder de neus kan wrijven… het kan maar vaak herhaald worden. Normen en waarden op de Camino: in welke details komen die nu eigenlijk tot uiting?

Laten we beginnen met de zaken waar je het meeste mensen over hoort klagen, en wat algemene (gezond verstand/opvoeding) die altijd het herhalen waard zijn;

1. De Camino is multicultureel. Respecteer mensen uit andere culturen. Dit houdt in dat je begrijpt dat ze gewoonten hebben die in jouw cultuur als onbeleefd worden beschouwd. Oordeel niet: vraag, informeer, communiceer, wees tolerant, glimlach.
   
2. Op sommige momenten tijdens je wandeling kan het druk worden. Haast je niet als het je irriteert. Neem gewoon een pauze en laat ze passeren. Je zult een beter mens zijn als je aankomt op je bestemming. Laat andere mensen je innerlijke rust niet verstoren.
   
3. Als je een bicigrino bent (een pelgrim die op de fiets gaat): houd er rekening mee dat wandelende pelgrims verrast kunnen worden door je plotselinge inhaalmanoeuvre en verrassende bewegingen kunnen maken of zelfs kunnen vallen. Het is niet zo moeilijk om ‘fiets’, ‘bici’ te roepen of die bel te gebruiken die je hebt (als je er geen hebt, schaf er dan een aan voordat je op reis gaat). Houd de Camino veilig! En als je de wandelaar bent: het pad is van iedereen. Ook van mountainbikers.
   
4. We hebben het allemaal wel eens gedaan: gesprekken op de Camino kunnen zo interessant worden dat ons enthousiasme onze stemmen in volume doet stijgen. Er is niets dat de geluiden van de natuur zo goed kan dempen als luide menselijke stemmen en muziek uit een luidspreker. We horen graag de vogels zingen, het stromende water en de windbries die de bladeren in de bomen streelt. Wat ik vaak zie is groepen pelgrims die bij het verlaten van de stad of het dorp luidruchtig zijn. Ik snap dat het een geweldig gevoel is om weer van start te gaan, maar dat huis waar jij langsloopt, daar liggen mensen wellicht nog te slapen. Die worden elke dag wakker van luidruchtige pelgrims. Het kan anders.
   
5. Doe je schoenen uit als je een albergue binnengaat. Ze hebben net de boel opgeruimd. Wie ben jij om alles weer smerig te maken? Gedraag je als een goede gast, met respect.
   
6. Wacht op je beurt. Als je niet zeker weet wie er aan de beurt is, vraag het dan. Dit geldt voor albergues, restaurants, winkels en overal waar je niet alleen bent.
   
7. Ruim alle rommel op die je hebt gemaakt. Dit geldt voor je bed, de keuken, het toilet en de douche. Ja, ook als je er voor betaald hebt!
   
8. Een warme douche bij aankomst in de albergue is hemels. De hemel moet met iedereen worden gedeeld voordat het hete water op is. Daarnaast is het beter voor het milieu om geen water te verspillen en is het respectvol naar de hospitalero om de kosten zo laag mogelijk te houden.
   
9. Zorg na een avondje terrasje pikken dat je op tijd terug bent in de albergue, zodat je anderen die al slapen niet wakker maakt. De albergue is een plek voor vreugde en rust – maar alles op z’n tijd. Beantwoord ‘lawaai in de avond’ niet met ‘lawaai in de vroege ochtend’. Dat heet wraak en het is niet de oplossing. Communicatie wel.
   
10. De rust en privacy van anderen respecteren is eenvoudig. Ik heb ooit het perfecte voorbeeld meegemaakt. Het was in Ferreiros in een kleine donativo albergue. Er was maar één pelgrim toen we in de slaapzaal aankwamen om uit te pakken en te douchen. We schudden hem de hand en wisselden de gebruikelijke beleefdheden uit. Het eerste wat hij zei toen de eerste begroetingen voorbij waren: “Ik zal mijn boek pakken en buiten gaan lezen, zodat jullie dames wat privacy kunnen hebben tijdens het douchen en omkleden”. ’s Avonds vroeg hij hoe laat we zouden vertrekken. Hij ging eerder weg en zei: “maar maak je geen zorgen, je hoort me niet”. De volgende ochtend waren we al om 6.30 uur wakker en zagen we een stille schaduw zijn spullen grijpen en de kamer verlaten zonder ook maar een geluid te maken. Hij had alles voorbereid voor zijn vertrek voordat hij ging slapen en nam alle luidruchtige activiteiten buiten de slaapzaal.
    
11. Gebruik je mobiele telefoon niet in de slaapzalen. Gebruik de slaapzaal niet om uitgebreide gesprekken te voeren. In hemelsnaam: gebruik geen plastic tasjes in de slaapzaal! Dry bags zijn nagenoeg geruisloos, wist je dat?
    
12. Delen met anderen is de essentie van de Camino. Eten moet gedeeld worden. Ruimte moet gedeeld worden. Luisteren moet gedeeld worden. De waslijn moet gedeeld worden. Als je moeite hebt om deze situaties te herkennen, vraag jezelf dan regelmatig af: is er iets dat ik met een andere pelgrim zou moeten delen op dit moment?
    
13. Wees aardig en je zult veel vriendelijkheid terugkrijgen die je zal verrijken.
    
14. Respecteer de ouderen en de zwakken: bied ze je onderste bed aan, bied ze jouw hulp aan op welke manier dan ook.
    
15. Loop niet rond en doe niet alsof je in je eigen huis bent, hoe ’thuis’ je je ook voelt. Het heet niet voor niets ondergoed. Neuzen plukken is geen mooi gezicht. Je neus en keel schrapen met een hard snurkgeluid en op de grond spugen is ronduit walgelijk. Vergeet niet dat je niet alleen bent.
    
16. Wie het eerst komt, het eerst maalt, is de regel in de gemeentelijke albergues. Het geeft je echter niet het recht om eigenaar te worden van bepaalde schaarse artikelen (stoel, bankstel, enkele tafel, laatste bord, enige deken). Wees je bewust van je omgeving en zoek naar de behoeften van anderen. Misschien is een plaatsje aan tafel handiger voor die man die in zijn dagboek zit te schrijven en kun je lekker lezen op de bank? Misschien ligt jouw deken wel op de goede plek als je hem aan die mevrouw geeft die het koud heeft terwijl jij een extra laag tot je beschikking hebt in je rugzak.
    
17. Als je een snurker bent: er zijn dingen die je kunt doen om het geluid te minimaliseren. Als je ze allemaal hebt uitgeput en er is geen remedie, kun je er niets aan doen. Of misschien wel? Overweeg om in andere soorten accommodatie te verblijven als je het kunt. Je zou de gastheer kunnen vragen of ze een speciale kamer voor snurkers hebben. Je krijgt misschien een traktatie van andere snurkers, maar je kunt ook geluk hebben: je eigen privéruimte.
    Misschien lost je partner thuis het op door je zachtjes op je schouder te tikken. Laat je aangrenzende stapelbedden weten dat ze hetzelfde kunnen doen en bied vooraf je excuses aan. Je creëert alvast begrip en dat kan enorm schelen in hun frustratie.
    
18. Als je geen snurker bent: accepteer dat er mensen zijn die snurken. Dat is gewoon de realiteit. Gebruik oordopjes (er zijn speciale die de snurkfrequenties wegfilteren, maar je wel de hogere frequenties laten horen, zoals die van je wekker – die je natuurlijk op het laagst mogelijke volume hebt gezet).
    
19. Blarenbehandeling is (voor sommigen) een doorlopend ritueel in de albergues. Sommigen geven de voorkeur aan betadine of andere kleurrijke zalven. Gebruik alleen je persoonlijke bezittingen bij het behandelen van je blaren. Niet alleen om de voor de hand liggende hygiënische redenen, maar ook omdat bepaalde vlekken er nu eenmaal niet zo gemakkelijk af te wassen zijn. Betadine laat sporen achter op dekens als je niet oppast. Erg vervelend voor je gastheer en erg walgelijk voor de volgende pelgrim. Laat geen spoor achter: niet in de natuur, niet in de albergues.
    
20. Stop met het sproeien van die vreselijke permethrine (of ander smerig spul) in de slaapzaal voordat je gaat slapen. Als je moet spuiten, spuit dan een klein beetje, open een raam en doe het eerder op de dag. De meeste gastheren sproeien het elke dag volgens hun anti-bedwantsprotocol. Als je niet weet wat ze hebben gebruikt, creëer je misschien een heel speciale, giftige melange.
    
21. Last but not least: als je onverhoopt in de natuur je behoeften moet doen… laat niets achter. Kijk, daar zijn plastic zakjes nu heel goed voor. En deponeer ze waar ze horen, in een vuilnisbak.

Ik denk dat we de meeste frustraties hebben behandeld die veel pelgrims tegenkomen op de Camino en in albergues. Ik had ook alles kunnen samenvatten in 1 zin:

Wees respectvol in al je verbale en non-verbale communicatie,

respecteer de natuur

en oordeel niet over een ander.

Dat gaat toch niet goed? Omdat iedereen weet dat dit voor de hand ligt, maar het op de een of andere manier gewoon niet blijft hangen. Vooral die laatste ‘oordeel niet’ is blijkbaar heel lastig voor ons mensen. Die wat uitgebreider dan:

1. Oordeel niet. Die persoon die zijn tas laat vervoeren kan daar een hele goede reden voor hebben. Die reden kan zo simpel zijn als ‘Ik heb besloten om op mijn manier van de Camino te genieten, en ik kan er beter van genieten als ik geen zware rugzak draag’. Dat is een goede reden voor hen, dus het is een reden die je zou moeten accepteren. Evenzo mogen mensen die hun tas laten vervoeren nooit oordelen over personen die dat wel doen. Ze hebben ook hun geldige redenen. Wat iemand wel of niet doet, definieert JOU of je prestatie NIET.
   
2. Oordeel niet. Sommige mensen hebben 30 km achter elkaar nodig om te voelen dat ze iets hebben bereikt. Sommige mensen kunnen na 10 km precies hetzelfde gevoel hebben. De afstand maakt niet uit. Het gaat erom wat het voor jou betekent. Deel dat gevoel, want het gevoel is hetzelfde.
   
3. Oordeel niet: jouw startplek definieert jou ook niet, en het startpunt van anderen ook niet. Mijn vader (moge hij rusten in vrede) werd geboren in León. Wij begonnen een van onze Camino’s in León. Mijn grootmoeder is geboren in Baiona (Galicië). Dus voor onze eerste Camino zijn we daar begonnen. Persoonlijke redenen zijn meestal wat de afstand drijft, of het nu tijd, geld of iets anders is. Vaak begint iemand in Sarria of Tui om even te proeven of de Camino wel iets voor hem/haar/hen is. Of ze komen helemaal uit een ander werelddeel en doen een stukje Camino als onderdeel van hun wereldreis. Hun situatie is de jouwe niet.
   
4. Als je denkt dat je een van die personen bent die nooit over anderen oordeelt: denk nog eens goed na. Iedereen doet het en het is een van de moeilijkste dingen om te leren. De Camino is een geweldige plek om te beginnen met leren. Niet oordelen is moeilijk. We worden allemaal geacht een mening te hebben over bepaalde dingen. We laten ons meeslepen door die verwachting die de samenleving tegenwoordig heeft. Bij deze regel gaat het er dus om dat je je meer bewust wordt van wat je denkt, waarom je het denkt en hoe je ernaar handelt.
   
5. Last but not least: nieuwsflits – als je oordeelt gebruik je eigenlijk niet eens je eigen mening. Meestal neem je argumenten, redenen en meningen over die je elders hebt gehoord. Zoals het onderwerp ‘wat een echte pelgrim is’. Ik ga je hier geen volledige geschiedenisles geven, maar geloof me: de oude pelgrims hebben niet allemaal ‘de hele Camino’ gelopen, en ze droegen ook niet allemaal een zware rugzak. Dat is gewoon een modern verhaal, verzonnen door de samenleving die een sfeer heeft gecreëerd waarin alleen de beste, de snelste en de sterkste kunnen overleven. Ik noem dat ‘No pain-No gain Crap’. Neem de controle over je eigen gedachten.

Doe de Camino op jouw manier – wat voor manier dan ook, zolang je ervan geniet en de normen en waarden van de Camino respecteert en toepast ben je op de goede weg en in mijn ogen een echte pelgrim…

Buen Camino!